De toestand in de (binnen)wereld, deel 24, door Bert-Jan van der Mieden

Hoe we door perspectiefvol leiderschap – met universeel leiderschap als voorbeeld – problemen wél kunnen oplossen!

Het uitgangspunt

Mijn boeken, optredens en begeleidingswerk, vanuit Pyramide en de Stichting Globaliseringscentrum, zijn mede gebaseerd op hetgeen Albert Einstein aangaf over het oplossen van problemen: “We kunnen onze problemen niet oplossen met dezelfde denkwijze waarmee we ze hebben gecreëerd.” Anders gezegd: “We kunnen de problemen in deze driedimensionale wereld niet oplossen vanuit het driedimensionale denken, waardoor wij die hebben laten ontstaan.” We kunnen onze wezenlijke en mondiale problemen, vraagstukken en uitdagingen dus alleen oplossen, als we de verbinding maken tussen de meerdimensionale werkelijkheid en deze driedimensionale wereld. Dat is de opgave en opdracht van ieder mens, maar zeker ook van de leiders, managers en belangrijke sleutelfiguren, die de benodigde invloed hebben om de gewenste en noodzakelijke oplossingen te realiseren.

Het universele voorbeeld

Om daar handen en voeten aan te geven, en een en ander concreet en hanteerbaar te maken, onderzoek ik graag met jou welk leiderschap en management daarvoor nodig is.

Sinds mensenheugenis gelooft het merendeel van de mensheid, in allerlei verschillende levensbeschouwingen, religies en godsdiensten, in het bestaan van goddelijke leiding en in het bestaan van engelen die hen daarin bijstaan. Laten we eens naar leiderschap en management kijken vanuit het volgende axioma: Stel dat het universum, inclusief deze aarde, geschapen is door een of meerdere godsfiguren, en door hen geleid wordt, samen met aartsengelen, engelen en andere figuren. Hierna te noemen: de Leiding. Wat kunnen wij daar dan over zeggen?

Stel je, als metafoor, de Schepping als een multinationale onderneming voor, groter en complexer dan welk bedrijf ter wereld ook. Het heeft het hoofdkantoor niet in een stad, maar ergens in het universum. Deze onderneming is opgericht en wordt geleid door een visionair ondernemer die de fundamenten van het bestaan ontwierp en daar een duidelijk doel mee voor ogen heeft. We vergelijken de Leiding dan, met alle respect, met de oprichter en CEO van een gigantische, wereldwijde multinational op deze aarde. Binnen die onderneming zijn er diverse “organisatieonderdelen”: continenten, landen, samenlevingen, de natuur, het milieu en diverse schepselen, waaronder mensen, levend in diverse culturen. Die werken enerzijds goed en constructief samen, maar er is ook onderlinge rivaliteit en er zijn veel conflicten en er is zelfs sprake van destructiviteit.

Bedrijven hebben een missie, visie en strategie. In deze metafoor kunnen we ons de vraag stellen welke missie, visie en strategie dan op deze aarde van toepassing is. Is de missie van deze aarde bijvoorbeeld bewustwording, en/of herstel van balans, vrede en harmonie?

Wat betreft de organisatiestructuur kunnen we vaststellen dat het “organisatieonderdeel” natuur op zichzelf goed functioneert, maar dat zij, mede door de mensheid, onderhevig is aan diverse crises en veranderingsprocessen. Er zijn ecosystemen die zichzelf in balans houden, er zijn zonnestelsels, met onder andere de planeet Aarde, er zijn vaste natuurwetten en er is een enorme rijkdom aan grondstoffen en energie die “organisatieonderdelen” kunnen benutten. Het “organisatieonderdeel” mensheid heeft bijzondere resultaten geboekt, maar maakt zich ook schuldig aan wanbeheer, oneigenlijke macht en het veroorzaken en in standhouden van conflicten en oorlogen, mede ten koste van de natuur en andere “organisatieonderdelen”.

Wat leiderschap en management betreft kunnen we ons afvragen waar de Leiding naar streeft en welk leiderschap en management wordt voorgestaan. Hebben de medewerkers, de mensen, een vrije wil? Zijn zij autonoom en krijgen zij de ruimte om zelf keuzes te maken, met alle gevolgen van dien? En zijn zij daar ook zelf verantwoordelijk voor? Grijpt de Leiding waar nodig in, of staat en gaat die voor levenslang leren en continue ontwikkeling en ontplooiing, waarbij er fouten gemaakt mogen worden?

De Leiding kan sinds mensenheugenis constateren dat in deze wereld het middenkader (de menselijke leiders en managers) faalt en dat zij en hun medewerkers vaak hun eigenbelang boven het algemeen belang stellen, met alle gevolgen van dien. Als we de Leiding in deze metafoor als CEO zien, dan kunnen we diens leiderschapsstijl wellicht als volgt typeren:

Optimaal delegeren

Er is sprake van een radicale manier van delegeren. De verantwoordelijkheid wordt kennelijk vrijwel volledig gedelegeerd. De mensheid heeft namelijk een enorme vrijheid. De CEO geeft maximale autonomie aan de “werknemers”. De vrije wil, de keuzevrijheid, staat centraal. Er is geen sprake van dwang. Iedereen is vrij om te kiezen tussen schijn en zijn, goed en kwaad en wel of niet diens positieve bijdrage te leveren aan het Geheel.

Individuele aandacht

De meerderheid van de mensen ervaren individuele bemoeienis met hun wel en wee door de Leiding. In deze metafoor is het voor hen een mysterie hoe dit micromanagement, als CEO van zo’n gigantisch omvangrijke multinational, mogelijk is.

Risicotolerantie

Er is sprake van een grote risicotolerantie. Wij kunnen ons verbazen over deze manier van riskmanagement. Vernietiging van beschavingen en natuurrampen zijn kennelijk ingecalculeerd in het realiseren van de verlangens en doelstellingen van deze “onderneming”.

Geduld

De tijdshorizon van de Leiding is niet een kwartaal of een generatie en groei wordt niet afgemeten in snelle winst. De Leiding heeft een bovenmenselijke verbeeldingskracht en lange termijnvisie. Ontwikkelings-, ontplooiings-, groei- en transformatieprocessen mogen generaties, eeuwen en zelfs millennia beslaan. “Geduld is een schone zaak” moet wel een van diens motto’s zijn. De Leiding staat en gaat voor een diepere en duurzame transformatie.

De Leiding verschaft daarvoor de benodigde middelen en geeft de kaders aan, door de wetten van de natuur en door waarden, normen en ethiek, maar grijpt kennelijk niet of nauwelijks in.

Idealisme en realisme

De Leiding; de CEO, is kennelijk zowel een realistische idealist als een idealistische realist. Mensen krijgen de vrijheid initiatief te nemen, eigen keuzes te maken en risico’s te lopen. De CEO vertrouwt erop dat dit de innovatie, creativiteit en de ontwikkeling en ontplooiing van de onderneming bevordert en die daardoor naar een hoger plan tilt. De Leiding heeft een enorm groot vertrouwen in het potentieel van de mensheid, ondanks de destructie en de chaos die zij veroorzaakt. Uiteindelijk wordt er iets waardevols tot stand gebracht en worden er winsten geboekt. Maar de Leiding kiest er ook voor om lijden niet te voorkomen. En het is aan de mens zelf de zin en de betekenis daarvan te ontdekken. De keuzevrijheid en autonomie is het hoogste goed dat de Leiding aan de mensheid geeft. En het ervaren van tegenstellingen, van these en antithese, in deze driedimensionale wereld en het daarmee gepaard gaande lijden, maakt het mogelijk bewust gelukkig en succesvol te worden en te zijn.

De gevolgen van dit Leiderschap

Het resultaat was en is tweedelig. Aan de ene kant getuigt de mens van ongelooflijke creativiteit in kunst en cultuur, wetenschap en techniek. Aan de andere kant maken zij oneigenlijk gebruik van de aarde en het luchtruim en brengen zij enorme schade toe aan het milieu en de natuur. Ze maken zich schuldig aan machtsmisbruik en martelen en doden elkaar en andere schepsels. Terwijl de CEO dat allemaal op basis van diens visie laat begaan, laaien conflicten op en dreigt de “onderneming”, hier althans, aan diverse crises ten onder te gaan.

In de boardroom komen er dan ook regelmatig klachten binnen: “Waarom grijpt de oprichter niet in?” “Waarom laat de Leiding toe dat sommige organisatieonderdelen anderen uitbuiten?” “Is hier geen sprake van wanbeheer?” Bijzonder natuurlijk, als die kritiek komt van de mens, die er zelf een puinhoop van heeft gemaakt. De CEO is zich er echter goed van bewust, dat de mens zowel goede als slechte eigenschappen heeft.

Maar ondanks de kritiek houdt de CEO vast aan diens missie, visie, strategie en beleid. Ontwikkeling uit de schijn en ontplooiing van het Zijnde kan alleen ontstaan door keuzevrijheid en autonomie, zelfs als dat enorm lijden met zich meebrengt, er grote fouten worden gemaakt en dingen mislukken.

In plaats van directe interventies worden er signalen gegeven en berichten verspreid, onder andere door wereldleraren, wetenschappers en kunstenaars en wordt de mensheid een spiegel voorgehouden door diverse natuurverschijnselen, epidemieën en klimaatveranderingen. Op diverse manieren wordt er, door gebeurtenissen, situaties en omstandigheden, en door het bieden van kansen, mogelijkheden en uitdagingen, een beroep gedaan op de fysieke, emotionele, mentale, sociale, relationele en spirituele intelligentie van de mens.

Wie bereid is om te luisteren naar zichzelf, de ander en het andere, en vertrouwen heeft in de Leiding, kan zich daarin vinden en levert diens unieke bijdrage aan het welslagen van de onderneming. De mensen die vanuit hun schijn hun eigen plannen maken, krijgen die ruimte, op basis van de verkregen keuzevrijheid. De mensen hebben hun eigen verantwoordelijkheid, of en in hoeverre zij machtsmisbruik, genocide en de vernietiging van de aarde laten ontstaan en laten voortduren. De Leiding is ervan overtuigd dat de mensheid uiteindelijk kiest voor vertrouwen, verbondenheid en vitaliteit en bewust gelukkig en succesvol zal zijn.

Er zullen mensen zijn die dit een voorbeeld van briljant en visionair leiderschap vinden, maar er zullen ook mensen zijn die dit beschouwen als onverantwoordelijk laissez-faire leiderschap en management. Het roept ook allerlei vragen op: Wat levert dit leiderschap op? Welke problemen ontstaan er? Welke lessen kan een menselijk bedrijf hieruit leren? En hoe werkt die onderneming nu eigenlijk?

De voor- en nadelen van dit leiderschap

Deze metafoor maakt de spanning zichtbaar die er theologisch en filosofisch al eeuwenlang is: hoe kan een Leider die alles kan, en alle macht heeft, toch toestaan dat er zoveel misgaat? Zonder volledig te zijn noem ik een aantal voor- en nadelen van dit leiderschap.

Voordelen:

• Maximale ruimte voor creativiteit, initiatieven, inventiviteit en innovatie
• Optimale verantwoordelijkheid, zo laag mogelijk in de organisatie
• Maximale mogelijkheid om fouten te maken en zich te ontwikkelen en ontplooien
• Rotsvast vertrouwen in alle organisatieonderdelen, waardoor men op de lange termijn de verlangens en doelstellingen realiseert, leidend tot bewust geluk en succes.

Nadelen:

• Veel lijden en nodeloos lijden, geweld en vernietiging van wat goed en kostbaar is
• Angst, onzekerheid en onduidelijkheid, omdat men zich niet bewust is van de missie
• Gebrek aan vertrouwen, verbondenheid en vitaliteit, omdat men denkt dat er geen Leiding is
• Door het zielsverlangen naar Leiderschap te verdringen, projecteert men dit verlangen op dictators en sektarische leiders en volgt men die.

Lessen voor menselijk leiderschap

Uit deze metafoor leren we dat er ook ten aanzien van leiderschap meerdere dimensies zijn. Bij leiderschap en management gaat het niet alleen om de korte termijnresultaten, maar ook om missie, visie, strategie en de ontwikkeling en ontplooiing op de lange termijn. Zelfs als dat gepaard gaat met lijden en mislukking. Te veel controle kan leiden tot het belemmeren van creativiteit, initiatief en innovatie, maar te veel vrijheid kan leiden tot chaos en vernietiging. Ontwikkeling en ontplooiing vraagt om geduld en vertrouwen, maar ook om duidelijkheid, richting en kaders te geven. Er is spanning tussen het uitoefenen van macht en het geven van vrijheid en verantwoordelijkheid. Wat betekent dit alles voor ons beeld van de Leiding en de meerdimensionale werkelijkheid? En voor onze visie op het leven hier en de toekomst van deze wereld, en onze verantwoordelijkheid daarvoor?

In het gangbare denken over leiderschap wordt verwacht dat een machtige leider ingrijpt als er grote fouten worden gemaakt en er misstanden zijn: als organisatieonderdelen elkaar vernietigen en onschuldige medewerkers lijden. Als de CEO dan niet ingrijpt, roept dat de vraag op, of er wel sprake is van goed leiderschap. Is dit leiderschap dan niet te afstandelijk? Als de medewerkers meer ingrijpen verwachten van de CEO, dan kan het uitblijven daarvan gezien worden als zwak, of zelfs falend leiderschap.

Maar deze CEO is ook te zien als een visionaire en niet autoritaire Leidinggevende. Die heel bewust gekozen heeft voor deze allesomvattende uitdaging. En om daarvoor deze “onderneming” op te richten. Daarbij bewust kiezend voor de vrijheid van eenieder, omdat alleen echte autonomie tot de gewenste en waardevolle resultaten leidt. Het kwaad, het lijden en de vernietiging zijn dan de onvermijdelijke bijproducten van die vrijheid, omdat de mens niet alleen zich Zelf is, maar ook een schijnpersoonlijkheid heeft en zich daardoor egocentrisch en egoïstisch kan gedragen.

Men kan zich er ook, net zoals de Leiding, van bewust zijn dat het lijden niet het eindresultaat is, maar een zinvol en betekenisvol onderdeel van een universeel ontwikkelings- en ontplooiingsproces. Vanuit dit perspectief is dit universeel leiderschap niet gericht op het welbevinden op de korte termijn, maar op een dieper, uiteindelijk doel: individuele en collectieve bewustwording, groei, vrede en harmonie. Waardoor er sprake is van bewust vertrouwen en bewuste kracht, liefde, schoonheid, vreugde, waarheid, wijsheid en zuiverheid.

Welke spiegel houdt de Leiding ons voor?

De belangrijkste les van deze metafoor is dat ons een spiegel wordt voorgehouden. De verantwoordelijkheid voor de oplossingen ligt niet alleen bij de CEO, maar ook bij onszelf. De Leiding kiest voor optimaal delegeren en wij zijn het middenkader. Wij moeten zelf de dagelijkse beslissingen nemen die bepalen of de onderneming floreert of implodeert. Wachten op direct ingrijpen van boven moet niet een excuus zijn om onze individuele en gezamenlijke verantwoordelijkheid te ontlopen. De CEO grijpt echter niet in, als wij vanuit onze schijn-ikken verkeerd handelen. Dat is namelijk onze eigen keuze en verantwoordelijkheid. Wij kunnen er immers ook een bloeiende onderneming van maken! Hetgeen niet betekent dat de CEO niet blijft staan en gaan voor diens missie en einddoel, en dat door ons laat mislukken.

Deze metafoor toont ons zowel de enorme potentie en kracht, als de uitdaging en pijn, die een leiderschapsstijl met zich meebrengt die de vrije wil, keuzevrijheid en verantwoordelijkheid centraal stelt. Het confronteert ons met de vraag of wij die vrijheid gebruiken voor korte-termijngewin, of voor het gezamenlijke doel van de onderneming. De diepste boodschap van dit leiderschap is wellicht dat de toekomst niet uitsluitend in handen ligt van de CEO, maar vooral in die van ons. Dat getuigt van een diep respect voor en een absoluut vertrouwen in ons als individu en als mensheid. De verlangens en doelstellingen van de “onderneming” zullen gerealiseerd worden. Als dat wordt begrepen, roept dat diverse en ook ongemakkelijke vragen bij ons op.

Over ons mens zijn:

1. Zijn wij wel geschikt voor de taak die wij hebben gekregen en die we zelf gekozen hebben?
2. Misbruiken we de ons geschonken vrijheid niet?
3. Verwachten wij niet ten onrechte dat de Leiding ingrijpt, terwijl wij zelf het initiatief kunnen en moeten nemen?

Over ons leiderschap en management:

De Leiding is almachtig, maar kiest er – uit respect voor de Mensenrechten – bewust voor zich te beperken in het uitoefenen daarvan en de mens vrijheid en verantwoordelijkheid te geven.

• Moeten wij dan ook niet de Mensenrechten altijd als basis nemen voor ons leiderschap en management en onze medemens vrijheid en verantwoordelijkheid geven?!

De Leiding wil harmonie en wil dat de “onderneming” de Sustainable Development Goals (de SDG’s) en de Mensen- en Kinderrechten (de MKR) realiseert. En dat de medewerkers zich ontwikkelen en ontplooien, door de universele persoonlijke eigenschappen – zoals kracht, liefde, schoonheid, vertrouwen, vreugde, waarheid, wijsheid en zuiverheid – persoonlijk in te kleuren. Maar de Leiding staat daarbij wel toe dat er chaos wordt gecreëerd, de SDG’s nodig zijn en nog niet gerealiseerd worden, en de MKR geschonden worden.

• Moeten wij dan ook niet accepteren dat we hier niet volmaakt zijn, onze verantwoordelijkheid daarvoor nemen en de consequenties daarvan aanvaarden?!

Dit kan voor ons een inspiratiebron zijn en ons stimuleren, maar ook frustratie opleveren. Het inspireert en stimuleert ons, omdat de Leiding ons vertrouwt en serieuze verantwoordelijkheden geeft. Maar het kan ons ook frustreren, omdat de uitdagingen te groot lijken, we ons onmachtig voelen bij het aanzien van al het lijden en we ons in de steek gelaten kunnen voelen, doordat de Leiding niet ingrijpt.

De Oproep: perspectiefvol leiderschap en realisatie van de SDG’s en de MKR

Door dit alles is deze metafoor meer dan zomaar een vergelijking. Het is een Oproep van het Leven; de Leiding, om anders en dieper na te denken, door te denken en te overdenken. En alles bewuster aan te pakken en door te pakken. En ons bewuster te zijn van onze vrijheid en verantwoordelijkheid en dankbaarder te zijn voor de enorme kansen en mogelijkheden die het Leven ons, vanuit de meerdimensionale werkelijkheid, in deze driedimensionale wereld biedt.

Het roept ons op om zelf en samen met anderen, de regie in leven, wonen en werken stevig ter hand te nemen. Door perspectiefvol leiderschap en management – op basis van persoonlijk leiderschap en gebaseerd op dit voorbeeld van universeel leiderschap en management – kunnen we elkaar, organisaties, samenlevingen en deze wereld laten floreren door regie en een luisterrijke toekomst creëren voor de huidige en toekomstige generaties.

Mijn bescheiden bijdrage daaraan is het introduceren van de bewustwordingspsychologie in mijn boek “De mens in de 21^e eeuw”, het introduceren van Het Ennisme; de filosofie van de Verbinding, in mijn boek “Eenheid in verscheidenheid” en het bieden van een “reisgids” met mijn boek “Perspectiefvol leiderschap. Management in de 21^e eeuw”.

De bescheiden bijdrage van Pyramide en de Stichting Globaliseringscentrum daaraan is; individuen, teams en organisaties te begeleiden in de transformatie naar perspectiefvol leiderschap en waarachtige duurzaamheid. Door alle maatschappelijke disciplines met elkaar te verbinden, door gezamenlijke acties en projecten en door het wereldwijd realiseren van globaliseringscentra, kunnen we lokaal, regionaal, (inter)nationaal en zelfs mondiaal de SDG’s en de MKR realiseren. Daardoor is welzijn en welvaart voor iedereen mogelijk.

Sluit je s.v.p. aan bij dit initiatief. Zie www.ikverbind.nl en schrijf je in.