De toestand in de (binnen)wereld, deel 37, door Bert-Jan van der Mieden
Welvaart en welzijn vragen om Perspectiefvol Leiderschap
Waarom het rapport-Wennink sterker wordt met SDG’s, mensenrechten én welzijn
Het rapport De route naar toekomstige welvaart van Peter Wennink biedt een scherpe en noodzakelijke analyse van de economische uitdagingen waar Nederland en Europa voor staan. Het benadrukt productiviteit, strategische autonomie, technologie en een sterk innovatieklimaat. Dat is terecht. Maar wie de huidige maatschappelijke onrust, polarisatie en afnemend vertrouwen en verbondenheid serieus neemt, ziet ook dat economische veerkracht alleen niet volstaat.
De volgende stap is het expliciet verbinden van welvaart aan welzijn en die verbinding structureel te verankeren via de Sustainable Development Goals (de SDG’s) en de Mensen- en Kinderrechten (de MKR). Juist daar ligt een kans om het rapport-Wennink te verdiepen, te verbreden en maatschappelijk uitvoerbaar te maken.
Groei vraagt richting
Het rapport gaat impliciet uit van het idee dat economische groei leidt tot brede welvaart. Maar cruciale vragen blijven onderbelicht: hoe worden baten en lasten verdeeld (SDG 1 en 10)? Hoe worden gezondheid en welzijn geborgd (SDG 3)? Hoe krijgen mensen toegang tot onderwijs, ontwikkeling en omscholing (SDG 4)? Hoe zorgen we voor waardig werk en bestaanszekerheid (SDG 8)? En hoe voorkomen we dat keuzes van vandaag ten koste gaan van toekomstige generaties (SDG 12 en 13)?
Dit zijn geen sociale randvoorwaarden, maar kernvragen voor uitvoerbaarheid, draagvlak en stabiliteit. Zonder expliciete beantwoording is beleid wellicht economisch rationeel, maar maatschappelijk kwetsbaar.
SDG’s en MKR: integraal fundament
De SDG’s vormen één samenhangend systeem. De MKR maken concreet wat deze doelen betekenen op het niveau van burgers, professionals en organisaties. In acht thema’s: gelijkwaardigheid, respect, veiligheid, keuzevrijheid, privacy, ontwikkeling en ontplooiing, welvaart en welzijn, en verantwoordelijkheid, wordt zichtbaar hoe economische keuzes direct raken aan maatschappelijke legitimiteit.
| MKR-thema | Relevante SDG’s | Toelichting |
| 1. Gelijkwaardigheid | SDG 5, SDG 10, SDG 16 | Iedereen gelijke kansen en rechten, inclusie bevorderen, discriminatie tegengaan |
| 2. Respect | SDG 4, SDG 8, SDG 16 | Respect voor diversiteit, bijdragen van burgers en professionals, sociale cohesie |
| 3. Veiligheid | SDG 3, SDG 6, SDG 11, SDG 16 | Fysieke en psychologische veiligheid, veilige leefomgeving |
| 4. Keuzevrijheid | SDG 4, SDG 8, SDG 10 | Vrijheid in studie, werk en levenspad; versterkt autonomie |
| 5. Privacy | SDG 9, SDG 16 | Bescherming van persoonlijke gegevens, digitale rechten en vertrouwen in instituties |
| 6. Ontwikkeling & Ontplooiing | SDG 4, SDG 8, SDG 9 | Persoonlijke, sociale en beroepsmatige groei; innovatiekracht |
| 7. Welvaart & welzijn | SDG 1, SDG 2, SDG 3, SDG 7, SDG 8, SDG 11 | Basisbehoeften, materiële zekerheid, gezondheid, sociale infrastructuur; wederkerigheid tussen welvaart en welzijn |
| 8. Verantwoordelijkheid | SDG 12, SDG 13, SDG 14, SDG 15, SDG 17 | Ecologische verantwoordelijkheid, intergenerationele rechtvaardigheid, samenwerking en leiderschap |
Door deze koppeling expliciet te maken, zijn de SDG’s niet abstract en vrijblijvend, maar een praktisch kompas. En versterken de SDG’s en de MKR elkaar. Het beleid wordt niet complexer, maar juist uitvoerbaarder, draagkrachtiger en motiverender, omdat mensen begrijpen wat er op het spel staat en waarom hun bijdrage ertoe doet.
Welvaart en welzijn
Economische groei alleen is onvoldoende. Welzijn is geen zachte randvoorwaarde, maar een harde economische factor. Mensen die zich veilig, gerespecteerd en perspectiefrijk voelen, zijn productiever, innovatiever en meer betrokken. Minder welzijn leidt tot onvrede, populisme, polarisatie en maatschappelijke schade met directe kosten. Door welzijn expliciet te verbinden met welvaart ontstaat een positieve beweging: meer welzijn leidt tot meer vertrouwen, verbondenheid en vitaliteit. Dat leidt tot hogere productiviteit en stabielere welvaart. Welzijn is de voedingsbodem voor duurzame economische groei.
Geopolitiek, recht en economische stabiliteit
Tegelijkertijd zien we wereldwijd hoe autocratische leiders het internationaal recht steeds openlijker ondermijnen. Het negeren van rechtsstatelijke principes, soevereiniteit en fundamentele mensenrechten is geen ver-van-ons-bed-show, maar raakt direct aan veiligheid, stabiliteit en economische voorspelbaarheid, ook voor Europa.
Daarom moeten de SDG’s en de MKR expliciet worden verbonden met geopolitiek en internationaal recht. Zonder rechtsstatelijke spelregels is geen stabiele economie mogelijk. SDG 16 en de MKR zijn dus geen morele luxe, maar het fundament onder duurzame welvaart én welzijn.
De nieuwe oplossingsweg
Het rapport-Wennink vraagt daarom om aanvulling en verankering. Door de SDG’s en de MKR integraal toe te passen, ontstaat een economisch beleid dat niet alleen efficiënt is, maar ook gedragen en toekomstbestendig.
Dat vraagt om perspectiefvol leiderschap: leiderschap dat verder kijkt dan korte termijn groei, dat multidisciplinair samenwerkt en dat welvaart en welzijn bewust met elkaar verbindt. Niet alleen overheid, bedrijfsleven en wetenschap, maar ook politiek, zorg, kunst & cultuur, sport, NGO’s, burgers en levensbeschouwelijke organisaties moeten volwaardig deelnemen.
Europa’s strategische kans
Juist hier ligt een onderscheidend Europees perspectief. In een wereld waar economische macht steeds vaker losstaat van waarden, kan Europa laten zien dat stabiliteit, vertrouwen en rechtszekerheid economische kernkwaliteiten zijn.
De regering kan deze koers expliciet maken door de SDG’s en de MKR te verankeren in investeringsbeleid en good governance. Dit versterkt niet alleen de positie van Nederland, maar ook van Europa wereldwijd.
Realistisch optimisme is gerechtvaardigd. Niet omdat de uitdagingen klein zijn, maar omdat de oplossingsrichting duidelijk is. Welvaart en welzijn vragen perspectiefvol leiderschap en dat begint met het erkennen dat welzijn geen bijzaak is, maar een voorwaarde voor duurzame economie.
Reacties zijn uiteraard welkom en worden vertrouwelijk behandeld. Stuur een mailtje naar bjpvandermieden@pyramide.nl