De toestand in de (binnen)wereld, deel 35, door Bert-Jan van der Mieden

De weg naar rijkdom van levensbeschouwelijke diversiteit

Omgaan met levensbeschouwing en spiritualiteit

Mijn ervaring is dat er mensen zijn die zich spiritueel verheven voelen boven anderen. Dat verschijnsel is er wellicht al sinds mensenheugenis. Er zijn er die anderen willen overtuigen dat hun levensbeschouwing, hun visie, de enige waarheid is. Dat leidde en leidt helaas nog steeds tot conflicten, martelingen, oorlogen en weerzinwekkende, mensonterende sektarische toestanden. Bewustwording is echter geen wedstrijd of een ladder, waarop de een hoger staat dan de ander; het is geen rangorde. Zo’n superieure houding leidt slechts tot polarisatie, oneigenlijk groepsdenken en groepsgedrag, en uitsluiting. Geen enkele levensweg is in dat opzicht beter dan een andere.

We maken allemaal onze eigen, unieke, individuele levensreis. Die wordt gevormd door ons milieu van oorsprong, onze angst en onzekerheden, en onze ontwikkeling en ontplooiing. Wat voor de één geldt en werkt, hoeft dat voor de ander niet te zijn. Het is een mensenrecht je eigen zin en betekenisgeving te ontdekken. Integere en menswaardige spirituele ontwikkeling kenmerkt zich door bescheidenheid, respect en begrip. We zijn allemaal onderweg, met onze eigen vragen en antwoorden. Al die verschillende levenswegen zijn bewijzen van de rijkdom van onze diversiteit.

Mijn ervaring is ook dat niet alleen ik, maar ook anderen het wel eens lastig vinden om over levensbeschouwing te praten. Niet iedereen staat daar open voor en kan of wil daar iets mee. Dat is ook ieders goed recht. In deel 32 en 34 vertelde ik bijvoorbeeld over mijn belevenis met de zwaan Engelbert en de diverse reacties die ik daarop kreeg.

/inspiratie/de-toestand-in-de-binnenwereld-deel-32-door-bert-jan-van-der-mieden/

/inspiratie/de-toestand-in-de-binnenwereld-deel-34-door-bert-jan-van-der-mieden/

In deze serie heb ik het bewust zowel over de toestand in de wereld als de toestand in onze binnenwereld, omdat ik van mening ben dat beide ons gedrag en onze levenshouding en levensreis beïnvloeden. Wellicht is het nu een goed moment om te onderzoeken hoe wij met spiritualiteit omgaan.

Wel of niet begrepen worden

Met twee bevriende echtparen hadden mijn vrouw Joke en ik een goed gesprek over de betekenis van de gebeurtenis met de zwaan Engelbert. Maar er kwam ook nauwelijks reactie op, of het werd niet begrepen. Als ikzelf iets lees, reageer ik ook niet altijd en begrijp ik het ook niet altijd. Dat kan echter tot allerlei communicatiestoornissen en conflicten leiden, dus het is zinvol om dat eens nader onder de loep te nemen. Er zijn drie redenen waarom wij de ander niet altijd begrijpen:

1. We herkennen het niet, omdat we het zelf niet ervaren hebben. Ik spreek en schrijf bijvoorbeeld over het Zelf en de schijnpersoonlijkheid, de verbinding tussen deze en de meerdimensionale wereld, ons zielsverlangen, de symbolische betekenis van gebeurtenissen en over het Licht in en buiten ons. Voor mij is dit dagelijkse realiteit, maar in de afgelopen decennia en tot op heden merk ik dat dit voor veel mensen nieuw is, net zoals voor mij inzichten en ervaringen nieuw kunnen zijn. Mijn creaties leiden bij de ander gelukkig ook tot herkenning, erkenning en geluk, maar vaak ook niet. We snappen iets, als we het zelf ervaren.
2. Het is te confronterend. Mijn verhaal over Engelbert confronteert de lezer wellicht met onze vergankelijkheid, de dood, de herinnering aan een eigen traumatische ervaring, of de eigen kwetsbaarheid. Het nodigt uit tot zelfreflectie, waar niet iedereen behoefte aan heeft op dat moment. Confrontaties vermijden is een hele menselijke reactie.
3. Men staat niet open voor de ander en/of het andere. Er zijn mensen die op basis van hun levensbeschouwing niets met spiritualiteit hebben. Het landt gewoon niet.

Geen van deze drie redenen zijn erg, maar het is wel slim om daar rekening mee te houden bij de afweging of, wanneer en met wie je je kennis, inzicht en ervaringen deelt. Maak daarin een bewuste keuze en overzie zo mogelijk de eventuele consequenties. Niet begrepen worden kan best moeilijk zijn en je eenzaam doen voelen. Diverse mannelijke en vrouwelijke wereldleraren en spirituele reizigers kenden dat en werden er ook om gemarteld en/of vermoord. Pionier zijn vergt moed. We hoeven niet allemaal wegbereiders te zijn. We kunnen ook volstaan er te zijn als iemand er open voor staat. Het kan heel verstandig zijn om selectief te zijn in wat je deelt met anderen. Laat het echter niet afhangen van je behoefte aan bevestiging, want dan ben je psychisch afhankelijk. Bevestiging zoeken is wel iets heel menselijks. We zijn immers sociale wezens en hebben een natuurlijke behoefte aan veiligheid, acceptatie, zekerheid en ergens bij willen horen. Maar vind die in de eerste plaats in jezelf.

Een ander aspect is ons taalgebruik. Ik heb wel eens scripties onder ogen gehad, met de vraag wat ik daarvan vond, waarbij er zoveel mogelijk moeilijke woorden en vaktaal werd gebruikt, waardoor het onleesbaar werd. Vaak wordt het advies gegeven in Jip-en-Janneke-taal te schrijven of voor een twaalfjarige. Voor mij is dat nog steeds een uitdaging. Een lezer van mijn eerste boek “De mens in de 21^e eeuw” gaf mij als reactie, dat zij mijn boek begrepen had, maar ze had de betekenis van het woord pluriformiteit moeten opzoeken. Wie mijn boeken “Eenheid in verscheidenheid” en “Perspectiefvol leiderschap” en mijn artikelen heeft gelezen, en dit artikel leest, zal mij waarschijnlijk hardleers vinden. Ik doe mijn best.

Waarom mensen alleen geloven in wat ze kunnen meten en weten

In onze moderne samenleving zijn we sterk gericht op de zichtbare, tastbare, voorspelbare en meetbare werkelijkheid. De drang om ons te richten op het meetbare is niet vreemd. Als mensen zijn we van nature op zoek naar veiligheid en voorspelbaarheid. We vertrouwen op, en voelen ons veilig bij, wat we kunnen waarnemen, controleren, berekenen en bewijzen. Iets dat dat niet is, kan angstaanjagend zijn. En we vermijden of beperken angst en onzekerheid liefst zoveel mogelijk. Wat niet tastbaar en ongrijpbaar is, wordt dan als verdacht of niet echt beschouwd. Hierdoor raakt de geestelijke dimensie vaak op de achtergrond, alsof deze slechts bestaat in onze verbeelding of in oude verhalen. Wie vraagt naar zin- en betekenisgeving, of het heeft over bewustzijn, intuïtie of geestelijke dimensies, wordt al snel gezien als zweverig en onwetenschappelijk. Hierdoor ontstaat sociale druk om te geloven in wat meetbaar is en te wantrouwen wat niet binnen die kaders past. Maar deze nadruk op het meetbare heeft een prijs: het reduceert de mens tot diens brein en bewustzijn tot een bijproduct. De vraag wat het betekent om je Zelf te zijn, om te ervaren en om bewust te zijn, wordt buiten beschouwing gelaten. Er is in de huidige tijd meer waardering voor dat wat bewijsbaar is. Het wordt sociaal ook meer beloond en we worden erin gestimuleerd en opgevoed. Zowel het onderwijs, de wetenschap, als de media benadrukken wat bewijsbaar en logisch is. Dat leidt tot de collectieve bevestiging dat wat niet bewezen is, of bewezen kan worden, niet bestaat en dat alleen het materiële écht is. Dat beperkt het openstaan voor het onbekende en het onzichtbare. Het is niet alleen “doe maar gewoon” maar ook “denk maar gewoon”.

En toch……!

Deze nadruk op bewijs, logica en controle heeft ons als mensheid onmiskenbaar grote vooruitgang gebracht, maar roept ook innerlijke spanning op, Dat komt omdat we intuïtief weten dat deze visie de werkelijkheid niet volledig dekt. En dat er een meerdimensionale werkelijkheid bestaat die zich manifesteert in onze innerlijke ervaringen, onze verbondenheid en in ons bewustzijn. Het sociale en cognitieve aspect versterkt elkaar echter en tracht, tevergeefs, onze innerlijke onzekerheid te minimaliseren. Met als gevolg: schijnzekerheid. Ik heb iemand gekend die overtuigd atheïst was, dagelijks naar zijn aandelenpakket keek, zich volledig vasthield aan de nuchtere, concrete realiteit en niets moest hebben van spiritualiteit. Dat vond hij maar zweverig en dom vluchtgedrag. Tot onze niet geringe verbazing vroeg hij op zijn sterfbed aan een vriendin om met hem uit de bijbel te lezen. Kennelijk was hij toch niet zo zeker als hij zich voordeed.

Er zijn gelukkig heel veel mensen die diep-in verlangen naar iets dat verder reikt dan het stoffelijke: een intuïtief weten dat er een Mysterie is dat niet in cijfers e.d. past, maar dat wel de basis is van ons bestaan. Zij ervaren het Mysterie en spiritualiteit, door te luisteren naar hun intuïtie en hun dromen, of door innerlijke waarneming. Zij durven te erkennen dat er dingen zijn die ze niet kunnen begrijpen of meten en zij vinden het Mysterie waardevol. Meditatie, het ervaren van stilte en creatieve uitingen kunnen ons helpen ons te openen voor dimensies die niet fysiek maar wel voelbaar zijn, zoals de verbondenheid met iets groters.

Er zijn gelukkig veel culturen waarin mystieke ervaringen, intuïtieve inzichten en momenten van diepe verbondenheid beschouwd worden als directe contacten met de meerdimensionale, geestelijke werkelijkheid. Die worden niet gezien als afwijkingen van de realiteit, maar als openbaringen daarvan. Wie alleen op deze driedimensionale wereld vertrouwt mist enorm veel en ervaart slechts een zeer beperkt deel van wat het universum ons te bieden heeft. Het Mysterie vereist niet dat je erin gaat geloven, maar nodigt je uit om je aandacht te verleggen.

Het begint met bewustwording: het herkennen dat we overtuigingen hebben die onbewust bepalen hoe we naar de werkelijkheid kijken. Veel van onze zekerheden zijn niet het resultaat van onze ervaring, maar van wat we aangeleerd hebben. Wanneer we ons realiseren dat veel van onze zekerheden vooral mentale constructies zijn, ontstaat er ruimte om op een andere manier te kijken en anders, breder en dieper te gaan denken. Daarbij is het van belang dat we bereid zijn om onzekerheid toe te laten. In plaats van het onbekende te vermijden, kunnen we nieuwe kansen, mogelijkheden en perspectieven ontdekken. Onzekerheid is dan niet langer een bedreiging, maar een uitnodiging. Loslaten van de behoefte aan controle en bevestiging is de sleutel om het Mysterie te ervaren. Dat is geen pleidooi tegen de wetenschap, maar een uitnodiging om, net zoals veel wetenschappers zelf ook doen, de grenzen van het wetenschappelijk denken te herkennen en te erkennen, en ook de meerdimensionale werkelijkheid te ontdekken en te ervaren. Deze houding maakt het mogelijk om niet alleen naar buiten te kijken, maar ook naar binnen: naar je zielsverlangen en je intuïtie.

Het opheffen van de begoocheling; dat deze driedimensionale wereld de enige werkelijkheid zou zijn, is mogelijk door de volgende stappen te zetten:

1. Luister naar jezelf. Wanneer geloof je alleen in wat meetbaar is? Is er sprake van afhankelijkheid van tastbare zekerheid? Vraag jezelf af: “Is dit mijn eigen ervaring, of volg ik nu de gangbare en gewenste sociale/mentale norm?” Volg niet alleen je verstand maar ook je gevoel en je intuïtie bij het maken van keuzes en het nemen van beslissingen. Wat we innerlijk voelen en ervaren is net zo echt als wat we kunnen meten. Merk op wanneer je keuzes maakt uit angst voor het oordeel van de ander. Durf tegen de stroom in te gaan, door bijvoorbeeld je eigen rituelen, overtuigingen of ervaringen te volgen, ook als anderen je niet begrijpen. Door onafhankelijk te zijn van externe bevestiging vergroot je je innerlijke vrijheid, geluk en zekerheid.
2. Luister naar de ander. Sta open voor de levensbeschouwing van de ander. Je hoeft niet af te stappen van je eigen waarden, normen en levensbeschouwing, maar zet het eens op losse schroeven. “Onderzoek alles en behoud het goede”. We kunnen dan een verbondenheid, energie, of een stille diepte ervaren waar geen woorden voor nodig zijn. Het is een weten en ervaren dat geen bewijs verlangt.
3. Luister naar het andere. Accepteer dat je iets niet begrijpt, dat iets oncontroleerbaar is, of dat je niet kunt verklaren. En accepteer de spanning die onzekerheid kan veroorzaken. Ontdek dat het onbekende geen gevaar hoeft te zijn, maar ruimte kan creëren voor nieuwe ervaringen en inzichten. Sta open voor verwondering en voor vragen zonder antwoorden. Bijvoorbeeld: “Wat is de oorsprong van alles?” Laat je verbeeldingskracht en fantasie voeden, door kennis te nemen van filosofie, mystiek of poëzie die het onstoffelijke onderzoekt. Wees alert op synchroniciteit, intuïtieve ingevingen en eenheidservaringen. Die kunnen leiden tot dieper bewustzijn. Het gaat niet om bewijs, maar om wat we ervaren. Het Mysterie wordt zichtbaar als je vertrouwt op je zielsverlangen, je innerlijke ervaringen en je verbondenheid met je Zelf, de ander en het universum.

Maak het concreet, door het te ervaren!

Combineer je dagelijkse activiteiten met momenten van stilte en openstaan voor het andere. Al het driedimensionale kent ook een meerdimensionaal aspect van energie, vergankelijkheid en verbondenheid. Op die manier integreer je het spirituele in je dagelijkse bestaan. Je kunt het Mysterie dagelijks voeden, door diep in en uit te ademen en je aandacht naar je lichaam te richten. Visualiseer vervolgens je innerlijk licht en luister naar de intuïtieve gedachten die spontaan opkomen. Erken dat er een grotere, onstoffelijke werkelijkheid bestaat.

We moeten niet vluchten uit deze materiële wereld, maar we kunnen die wel aanvullen, verrijken en verdiepen. Als je elke dag een paar momenten de stilte ingaat en uit de wereld van snelheid, controle en bewijsdrang stapt, creëer je zelf de ruimte voor verwondering en innerlijke diepgang. Zo ontstaat, stap voor stap, een weten zonder bewijs. Daardoor wordt de meerdimensionale, geestelijke wereld niet langer een abstract idee en een ver van je bed gebeuren, maar een bewuste en reële ervaring.

Als je dit regelmatig doet, verandert er hopelijk iets fundamenteels in jou. Je kunt dan ervaren dat je niet afhankelijk bent van bevestiging van buitenaf en je meer bent afgestemd op je zielsverlangen. Jouw en de werkelijkheid wordt ruimer, dieper, rijker. En je ontdekt meer en andere perspectieven. Je ervaart dan dat deze stoffelijke wereld en de geestelijke wereld geen tegenpolen zijn, maar dimensies in een gemeenschappelijk universum. Het Mysterie is dan een dagelijkse aanwezigheid die je verbindt met je Oorsprong. Deze materiële wereld biedt ons de unieke kans om ons, door het ervaren van de tegenstellingen, te ontwikkelen uit onze schijn en ons Zelf te ontplooien. De meerdimensionale wereld biedt ons zin- en betekenisgeving en een dieper vertrouwen, grotere verbondenheid en onbegrensde vitaliteit.